دیلُمی‌یَل

دیشب دوبله‌ی فیلم The Thing محصول 2011 با عنوان «موجود» از شبکه‌ی نمایش پخش شد. این فیلم به ژانر علمی‌-تخیلی تعلق دارد و از فیلم‌های محبوب من است و چندبار آن را دیده ام.

داستان فیلم به کشف سفینه‌‌ی فضایی ناشناخته‌ای در قطب جنوب برمی‌گردد. این کشف را رییس پایگاه نروژ در قطب جنوب‌ به همکار دانشمندش در آمریکا گزارش می‌دهد و او نیز با زن دانشمندی از آمریکا به قطب جنوب می‌آید تا علاوه بر دیدن سفینه‌ای که حداقل صد سال زیر یخ و برف مدفون بوده، دانشمند زن فیلم، موجود عجیب آن سفینه را که در یخ محبوس مانده است بررسی کند. با آب‌شدن یخ، موجود می‌گریزد و با توانایی خارق العاده ای که در همشکل‌سازی خود با افراد مستقر در پایگاه دارد، آنها را یکی پس از دیگری به‌طرز عجیبی می‌کشد ولی سرانجام، دانشمند زن فیلم که نقش اصلی فیلم را نیز بازی می‌کند او را از پای در می‌آورد.

آن چه ایران پخش کرد البته خلاصه‌ی فیلم بود! همه‌ی زیبایی فیلم و البته دلهره‌ی فیلم در نحوه‌ی همشکل‌سازی موجود با افراد آنجا و نحوه‌ی از پای‌درآوردن آنهاست که ایران تقریباً چیزی از آنها را نشان نداد! فقط صدای های و هوی موجود می‌آمد و افراد دستپاچه فیلم در مقابل آن چیزی که نشان داده نمی‌شد! و البته بیننده‌ی ایرانی هم مات و متحیر که این افراد با چه چیزی دارند مقابله می‌کنند!

از این می‌گذرم و به نکته‌ی اصلی می‌پردازم. زمانی که دانشمند آمریکایی در آمریکا به سراغ زن دانشمند می‌آید تا او را برای رفتن به قطب جنوب با خود همراه کند، تخصص او را نیز ذکر می‌کند. در روایت دوبله‌ی ایرانی فیلم، تخصص این زن باستان‌شناسی عنوان می‌شود! نه تنها در این صحنه که در چندجای دیگر فیلم هم! بیننده‌ی ایرانی مات و مبهوت از خود می‌پرسد باستان‌شناس چه ربطی دارد به میکروسکوپ و تشریح بدن آن جاندار و آزمایش و آزمایشگاه؟! و البته حق هم دارد. مترجم ناشی فیلم در کمال شلختگی تخصص زن را که کلید اعزام او به قطب جنوب بوده است باستان‌شناسی ترجمه کرده است! حال آنکه تخصص او طبق روایت انگلیسی «دیرینه‌شناسی مهره‌داران»[1] است. یعنی کسی که متخصص فسیل‌ها و بقایای جانداران مهره‌دار ماقبل تاریخ است. نه‌تنها مترجم تنبل که دیگرانی هم که چسب و قیچی به‌دست، فیلم را برای بررسی  و البته ممیزی(!) دیده‌اند، چون هوش و حواسشان به تشخیص و ردیابی امور ممنوعه‌ی(!) دیگر بوده است، اصلاً به این گاف عجیب و غریب توجه نکرده‌اند!

در فیلمی که من دارم، تخصص این زن در زیرنویس فارسی «ستون فقراط(!!!) جانداران تاریخی» عنوان می‌شود!

از فیلم‌ها که بگذریم، در مستندهای علمی هم که از شبکه‌های مختلف سیما پخش می‌شود این موارد از سهل‌انگاری در ترجمه فراوان دیده می‌شود و ظاهراً کسی هم نیست که بر ترجمه و ویرایش ترجمه‌ی این محصولات نظارت دقیق داشته باشد.

امیدوارم این مشکل نیز مثل مشکلات دیگر حل شود!